Pewnie przyznasz mi rację, że kuchnia to serce każdego domu. Zastanawiasz się jak ją urządzić, aby była ergonomiczna, a praca w niej stała się łatwa i przyjemna? Jak ją zaprojektować, aby pozytywnie wpływała na codzienne samopoczucie i nastrój? Czy poprzez układ szuflad, ilość łyżek i talerzy można oszczędzić energię, pieniądze, czas, a przy tym zmniejszyć wpływ na środowisko? Jeśli zadajesz sobie te pytania, przeraża Cię stos wiecznie brudnych naczyń, zagracone blaty i nieustanny brak miejsca, a na samą myśl o przygotowaniu obiadu (a co gorsza – przyjęcia) opadasz z sił to świetnie trafiłeś.

Prawidłowo zaplanowana kuchnia to oszczędność czasu, energii, pieniędzy i przemierzonych kilometrów na trasie lodówka – zlew – piekarnik. Nie bez powodu w jednej kuchni, aż chce się gotować, a z innej tylko zabrać szklankę z wodą i wyjść. Kuchnia musi być prosta w obsłudze, wygodna, dostosowana do potrzeb użytkowników i przyjazna środowisku. W jej urządzaniu kierujmy się zatem zasadą „mniej znaczy więcej”.

Nie za duża, nie za mała – musi być w sam raz. Gdy jesteśmy na etapie projektowania mieszkania lub domu możemy dostosować jej wielkość, ale co w sytuacji, gdy takiej możliwości nie mamy? Jeżeli posiadamy już swoje lokum, kupujemy gotowe mieszkanie lub dom, nie pozostaje nam nic innego, jak tylko dobrze zagospodarować przestrzeń. Często duża kuchnia jest mniej funkcjonalna niż mała, więc nie narzekajmy na kilkumetrowy aneks kuchenny. Ergonomia w kuchni to podstawa. Poprzez odpowiedni układ zabudowy, rozmieszczenie sprzętów AGD możemy zoptymalizować funkcjonalność kuchni.

USYTUOWANIE

Projektując kuchnię zadbajmy o jej odpowiednie usytuowanie względem stron świata. Najlepsze miejsce dla kuchni to północno-wschodnia lub północno-zachodnia cześć domu. Z wiadomych przyczyn lepiej, aby kuchnia nie była narażona na nadmierne promieniowanie słoneczne. My lubimy ciepło, ale nasza żywność już nie do końca.

LOKALIZACJA

Dobrze jest, aby kuchnia była zlokalizowana jak najbliżej wejścia. Zazwyczaj daje to możliwość umieszczenia okna od strony drogi, przez które każdy z nas lubi sobie zerkać w trakcie przygotowania posiłków. Widząc co dzieje się na zewnątrz czujemy się spokojniejsi wiedząc, że żaden gość nas nie zaskoczy, a potencjalny „wróg” niepostrzeżenie nie przekroczy progu naszego domu. Jeżeli jesteś rodzicem przyda Ci się w pobliżu okno na podwórko, gdzie bawią się dzieci.

SPIŻARNIA

Kuchnia zlokalizowana blisko wejścia to przede wszystkim ułatwienie naszego codziennego życia. Przywożąc torby z zakupami, chcemy jak najszybciej je odłożyć. Kiedy już się z nimi uporamy pozostaje nam pomyśleć, gdzie składować te wszystkie produkty. Z pomocą przychodzi nam spiżarnia. To cudowne miejsce umożliwi trwałe przechowywanie żywności i racjonalne gospodarowanie zasobami. Jeśli w projekcie domu, bądź mieszkania brakuje miejsca na osobne pomieszczenie, funkcję spiżarni warto nadać dużej szafie. Znacznie ułatwi ona życie oraz raz na zawsze zlikwiduje chaos w kuchni.

KSZTAŁT

Kształt pomieszczenia warunkuje układ zabudowy kuchennej. Kuchnia może być jednorzędowa, dwurzędowa, w kształcie litery „L”, lub „U”, z barkiem bądź wyspą kuchenną. Tyle możliwości, więc co wybrać? Opcję najprostszą i najbardziej optymalną. Zastanówmy się ile rzeczywiście potrzebujemy szafek i na co je zagospodarujemy. Być może zamiast kuchni w kształcie litery „U” zaprojektujemy kuchnię dwurzędową, dzięki czemu zyskamy więcej miejsca i ograniczymy ilość szafek do zagracenia i sprzątania? Często spotykam się ze stwierdzeniem, że szafek w kuchni nigdy za wiele. No tak. Nawet jeśli z zabudową wyjdziemy do salonu to i tak znajdzie się coś, co wypełni nasze szafki. Grunt to zachować trzeźwość umysłu i mieć przed oczami słowa „mieć mniej i nie chcieć więcej”. Mniej szafek = mniej niepotrzebnych akcesoriów = mniej śmieci =  mniej wydanych pieniędzy = mniej sprzątania = więcej czasu = więcej energii. Jak zacząć? Zastanów się, czy potrzebujesz kolejnych salaterek w innym kształcie, czy też kieliszków na każdy rodzaj trunku. Może z sentymentu przekładasz z kąta w kąt talerze, które dostałeś w prezencie? Masz takie rzeczy w swojej kuchni? Sprawdź jak często i czy w ogóle ich używasz? Jeśli stoją przez rok i tylko zastępują miejsce oddaj je rodzinie, znajomym, potrzebującym, sprzedaj lub zmień im funkcję. Być może nieużywany dzbanek będzie świetnym wazonem na kwiaty?  Oczywiście jeżeli jesteś koneserem wina miej kieliszków tyle, ile potrzebujesz. To ma być kuchnia dostosowana dla Ciebie i Twoich potrzeb! Czym by była degustacja wina w szklankach? Myślę, że byłaby profanacją. Uwielbiasz kawę – miej ekspres lub kawiarkę, a jeśli herbatę – zostaw zaparzacz.

OŚWIETLENIE

Zadbajmy o to, aby kuchnia była bezpośrednio doświetlona światłem dziennym. O tym jak duży wpływ na nasze samopoczucie ma słońce każdy wie. Ile energii potrafi dodać poranek, skąpany promieniami wschodzącego słońca, rozpoczęty aromatyczną kawą?

Sztuczne światło należy zaplanować tak, aby całe pomieszczenie było dobrze doświetlone. Zrezygnuj z jednej, centralnie umieszczonej lampy na rzecz kilku, równomiernie rozmieszczonych punktów. Oświetlenie na suficie będzie rzucało cień na to, co robisz, zatem zadbaj o dobre doświetlenie blatu roboczego. Umieść taśmę led, spoty lub kinkiety pod szafkami wiszącymi, aby zapewnić sobie komfort pracy.

STREFOWANIE

Kuchnię należy podzielić na 5 stref: przechowywanie, mycie, obróbka, gotowanie, zmywanie. W zależności od tego, czy jesteś praworęczny, czy nie, kolejność tych stref musi być uporządkowana zgodnie z ruchem wskazówek zegara, bądź przeciwnie.

Istotną rolę w projektowaniu kuchni odgrywa umowny trójkąt roboczy, którego wierzchołkami są lodówka, zlewozmywak i płyta grzewcza/piekarnik. Zachowanie odpowiednich odległości między nimi zapewnia swobodę ruchu oraz płynność pracy w kuchni. Aby usprawnić Twoją pracę zachowaj następujące odległości:

• miedzy lodówką a zlewozmywakiem: 120 – 210 cm
• między zlewozmywakiem, a płytą grzewczą/piekarnikiem: 120 – 210 cm
• między lodówką, a płytą grzewczą: 120 – 270 cm

ZABUDOWA

Jeśli zastanawiasz się co wybrać: szafki dolne czy szuflady to wybierz szuflady. Choć są droższym rozwiązaniem to też dużo wygodniejszym. Gdy je otwierasz widzisz całą zawartość. Nie musisz przestawiać, odstawiać, zastawiać, schylać się i szperać. Ich szerokości to przeważnie 60, 80, 90 cm. Do mniejszych wartości idealnie nadadzą się wszelkiego rodzaju kosze.

Zabudowę kuchenną podziel na moduły o powszechnie przyjętym wymiarze 60 x 60 cm. W takim module zmieścisz piekarnik, płytę, zlewozmywak i standardowej wielkości lodówkę.

Projektując kuchnię dwurzędową pamiętaj, że odległość między jednym rzędem mebli, a drugim powinna wynosić min. 120 cm. W przypadku mniejszej odległości będzie ciasno, a korzystanie z mebli i sprzętów będzie utrudnione.

Jeżeli w Twojej kuchni będą szafki narożne musisz zastanowić się jak dobrze je zagospodarować, aby dostęp do nich był łatwy i wygodny. Na rynku znajdziesz wiele gotowych rozwiązań: kosze cargo, karuzela, nerka. Oczywiście możesz mieć też tradycyjne półki, ale korzystanie z nich nie jest już tak wygodne. Ze względu na dużą głębokość szafek narożnych można pokusić się o oświetlenie ich listwami led.

Jeśli planujesz szafki wiszące zrób je do sufitu. Unikniesz gromadzenia się kurzu na korpusach i zyskasz więcej miejsca do przechowywania.

BLAT

Powszechnie przyjęta wysokość blatu to 85-87 cm. Społeczeństwo jest coraz wyższe dlatego coraz częściej projektuje się blat na wysokości 90cm i więcej. Przy doborze wysokości należy zweryfikować ją ze wzrostem użytkownika. Stojąc, zmierz odległość od podłogi do zgiętego łokcia, odejmij 15 cm i voilà, masz potrzebny wymiar. Tylko nie zapominaj przy tym o swoich bliskich, którzy również będą użytkować kuchnię. Jeżeli masz możliwość zróżnicowania wysokości blatu w kuchni to wiedz, że blat z płytą grzewczą może być 12 – 15 cm niżej, natomiast blat ze zlewozmywakiem 20 cm wyżej. Jeśli w kuchni planujesz barek, umieść go na wysokości 110 – 120 cm.

Blat kuchenny powinien być przede wszystkim trwały i odporny na uszkodzenia mechaniczne. Jest narażony na wilgoć, wysoką temperaturę i nieustanne zabrudzenia. Możemy go wykonać z wielu materiałów: kamienia, konglomeratu, spieku, drewna, płyty drewnopodobnej, płyty HPL, kompozytu mineralno – akrylowego, a nawet szkła, betonu i metalu. Największą popularnością ze względu na swoją cenę, różnorodność wzorów oraz stosunkową wytrzymałość cieszą się laminaty. Nie są one jednak odporne na zarysowania, działanie wysokiej temperatury i wody. Nieodpowiednio zabezpieczone, w newralgicznych miejscach np. w okolicach zlewozmywaka, potrafią ‘puchnąć’.

Zdecydowanie jednym z lepszych materiałów na blat jest granit. Kamień ten, odpowiednio zabezpieczony, nie plami się i nie rysuje. Co więcej – jest ognioodporny, a gorące naczynie nie pozostawi na nim żadnego śladu. Niestety kamień, jak każdy materiał ma swoje wady: wysoka cena, chłód w dotyku, a przede wszystkim ciężar. Ciężkie blaty często wymagają specjalnego zbrojenia mebli. Chcąc wyeliminować ograniczenia jakie wiążą się ze stosowaniem naturalnego kamienia technolodzy stworzyli kamień syntetyczny zwany konglomeratem, który jest cieplejszy „w dotyku” oraz tańszy od kamienia. Jednym z popularniejszych stosowanych na blaty jest kwarcyt.

Alternatywą dla kamienia i konglomeratu jest spiek kwarcowy. To nic innego jak wielkoformatowa płyta gresowa. Charakteryzuje się dużą wytrzymałością, a przy tym małymi grubościami. Spieki na blat kuchenny mają zaledwie 12 mm grubości.

OKAP

Przy planowaniu zabudowy kuchennej nie zapomnij o okapie. Jeśli masz dostęp do komina wybierz okap kominowy, jeśli nie – będziesz potrzebował okapu z pochłaniaczem. Zdarza się, że wejście do komina jest znacznie oddalone od płyty grzewczej. Wówczas przewód wentylacyjny musi być prowadzony w szafkach lub w przestrzeni sufitu podwieszanego. Filtry w okapie kominowym zazwyczaj wymienia się 1-2 razy w roku, natomiast w okapie z pochłaniaczem średnio co 4 miesiące.

ŚMIECI

W tradycyjnym polskim domu śmieci przechowujemy w szafce pod zlewozmywakiem. I choć na rynku znajdziemy wiele sorterów do szafki o szerokości 60 cm to często okazują się niewystarczająco pojemne. Optymalnym rozwiązaniem będą sortery z szafką o szerokości 80 cm.  Aby właściwie segregować powinniśmy zaopatrzyć się w 5 pojemników (niebieski – papier, zielony – szkło, żółty – metale i tworzywa sztuczne, czarny – odpady zmieszane, brązowy – odpady bio).

SUSZARKA

Jeżeli dużo gotujesz i oprócz mycia w zmywarce myjesz naczynia w zlewie to zaplanuj lokalizację suszarki do naczyń. Wiadomo, że powinna znaleźć się jak najbliżej zlewozmywaka. Aby nie szpeciła kuchni można ukryć ją w zabudowie. Dobrym miejscem będzie szuflada w sąsiedniej szafce po prawej stronie – jeśli jesteś praworęczny lub po lewej stronie w przypadku leworęcznych.

ZLEWOZMYWAK

Dostosuj wielkość zlewozmywaka do swoich potrzeb. Być może potrzebujesz ociekacza, a może większej komory. Do zlewozmywaka dobierz odpowiednią baterię. Ciekawym rozwiązaniem jest wyciągany prysznic, który ułatwia napełnianie i spłukiwanie naczyń. Jeżeli w kuchni montujesz filtr do wody pitnej wybierz baterię dwuobwodową, która umożliwi pobór wody zarówno bezpośrednio z sieci, jak i tej prosto z filtra. Stosując takie rozwiązanie unikniesz konieczności montowania dodatkowego kranu do wody pitnej.

LODÓWKA

Wybierając lodówkę zastanów się nad jej wielkością oraz funkcjami jakie powinna posiadać. Lodówki wolnostojące są bardziej pojemne. Gdy potrzebujesz dużej zamrażarki i kostkarki do lodu wybierz lodówkę dwudrzwiową side by side. Jeśli zaś zależy Ci na jednolitych frontach w kuchni wybierz lodówkę do zabudowy. Ciekawym pomysłem na posiadanie dużej lodówki w zabudowie jest umieszczenie 2 lodówek obok siebie – jednej z drzwiami prawymi, a drugiej z lewymi.

FRONTY

Zabudowę kuchenną możemy wykonać w wielu wzorach i kolorach, w połysku i macie. Na frontach wzorzystych, np. imitujących strukturę drewna, zabrudzenia i odciski palców będą najmniej widoczne, co jest dość ważne zwłaszcza przy systemie otwierania typu tip-on. Jeśli decydujemy się na gładkie, matowe fronty, a drażnią nas odbite palce zdecydujmy się na uchwyty. Obok tych podłużnych, gałek i relingów, znajdziemy szeroki wybór dyskretnych uchwytów krawędziowych.

PODŁOGA

Podłoga w kuchni jest szczególnie narażona na wszelkiego rodzaju zachlapania i zabrudzenia. Aby była łatwa w utrzymaniu i czyszczeniu warto wybrać dla niej odpowiedni materiał. Najlepszym rozwiązaniem są wzorzyste gresy o strukturze półmatowej lub lappato, na których nie widać brudu. Na płytkach gładkich, matowych lub wykończonych na wysoki połysk, w oczy rzuca się każdy, nawet najmniejszy okruszek.

Jeżeli decydujesz się na panele w kuchni, bo np. kuchnia jest aneksem wydzielonym z salonu wybierz panele winylowe. To trwalsza alternatywa dla paneli laminowanych, odporna na uszkodzenia i przede wszystkim wodoodporna. Panele te mają szereg zalet, jednak są materiałem w 100% syntetycznym.